ZONGULDAK’TA İLÇELER ARASI GELİŞMİŞLİK FARKI
Bu köşe yazısının sonunda Vay be Ereğli Çaycuma. Garibim Gökçebey ve Kilimli diyeceğiz mi?
Bir ilin ilçeleri ile beraber gelişmişliği, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Endeksi (SEGE) verileri ile ölçülür.
Türkiye’nin 81 ili 52 değişkenle ( demografi, istihdam, eğitim, sağlık, rekabetçilik, mali yapı, erişilebilirlik ve yaşam kalitesi olarak) değerlendirilerek rapor haline getirilmiş.
Zonguldak, 37. sırada yer alarak 3. kademe gelişmiş iller arasında kaldı. Zonguldak'ta yatırım yönünden ilçeler arasında ayrım gerçekten var ve bu ayrım, sadece nüfus veya coğrafi büyüklükten değil, sosyo-ekonomik gelişmişlik, sanayi altyapısı, liman avantajı, madencilik geçmişi ve yeni dönemin yeşil dönüşüm potansiyelinden kaynaklanıyor.
İlçe bazında bakılınca, Bu sıralama; sanayi, istihdam, eğitim, gelir düzeyi ve altyapı gibi birden fazla göstergenin bileşimiyle oluşuyor.
2. Kademe ( daha gelişmiş) Zonguldak Merkez, Kdz. Ereğli, Kozlu
3. Kademe (orta düzey): Çaycuma, Devrek, Alaplı
4. Kademe (daha az gelişmiş): Gökçebey Kilimli
Kdz. Ereğli, demir-çelik sanayisiyle (ERDEMİR) gibi devasa yatırımlar sayesinde istihdam, ihracat ve lojistik avantajı Nüfus yoğunluğu ve altyapı da buna paralel gelişmiş.
Zonguldak Merkez ve Kozlu, kömür madenciliğiyle şekillenmiş.
TTK ocakları, enerji üretimi ve ilgili yan sanayiler burada yoğunlaşmış.
Ancak madenciliğin daralmasıyla birlikte geçiş süreci yaşanıyor.
Çaycuma ve Alaplı Tarım, Sera ve Katma Değerli Üretim.
Yine Çaycuma, Filyos Vadisi'nin parçası olmasıyla büyük bir potansiyel taşıyor.
Sera Organize Tarım Bölgesi (Çaycuma Sera OSB) burada kurulmuş; sebzecilik, organik tarım ve sera yatırımları öne çıkıyor.
Manda yoğurdu gibi coğrafi işaretli ürünler ve subtropikal bitki yetiştiriciliği (iklim değişikliğiyle artan fırsat) var.
Teşviklerde doğa temelli turizm, su ürünleri işleme ve orman ürünleri (ahşap, kompozit) destekleniyor. Filyos Serbest Bölgesi ve liman bağlantısı, lojistik avantaj katıyor.
Devrek, orman ürünleri, mobilya ve bazı enerji altyapı yatırımlarıyla dikkat çekiyor.
Spor ve enerji projeleri de gündemde.
Gökçebey daha kırsal, orman ve doğal kaynaklara dayalı potansiyeli var ama altyapı geride.
2022 yılında OSB kurulmuş.
Ama 2026 Nisan’ı itibarıyla resmi sitede hâlâ “Fiili Durum Planlama Aşamasında” yazıyor.
Tahsis edilen parsel sıfır, üretimdeki parsel sıfır. Adresi Velioğlu OSB Mahallesi, Çaycuma olarak görünüyor. Gökçebeyliler kendi ilçelerinin OSB’sinin tabelasını bile ilçelerinde göremiyor.
Gençler göç etmeye devam ediyor, işsizlik can yakıyor, “bir OSB ile binlerce istihdam gelecek” hayaliyle yaşayan esnaf umutla bekliyor.
Kilimli, SEGE'de en geride yer alıyor; madencilik etkisi devam etse de çeşitlenme ihtiyacı yüksek.
Genel Değerlendirme ve Yatırım Perspektifi Zonguldak genelinde madencilik ve demir-çelik hâkim olsa da, son yıllarda Yerel Kalkınma Hamlesi gibi teşvik programlarıyla çeşitlenme hız kazanıyor:
Filyos Vadisi Projesi, limanlar ve Karadeniz konumu bütün ilçelere lojistik üstünlük sağlıyor.
Ancak ilçeler arası ayrım belirgin.
Ereğli-Merkez grubu mevcut sanayiyle hızlı dönerken, Çaycuma-Alaplı grubu OSB’ler, tarım ve yeşil dönüşümde daha fazla fırsat barındırıyor.
Kilimli ve Gökçebey gibi ilçeler ise daha fazla altyapı ve teşvik desteğine ihtiyaç duyuyor.
Zonguldak'ın geleceği, ilçeler arasındaki bu tamamlayıcılığı iyi yönetmekten geçiyor.
Aksi takdirde, gelişmişlik farkı daha da derinleşebilir.
Yerel yönetimler, odalar ve yatırımcıların ortak vizyonu burada kritik rol oynayacak.
